logo bso

naar kdv 1

Login

Wat is de pedagogiek van Reggio Emilia?

De Reggio Emilia pedagogische benadering is ontstaan in de stad Reggio Emilia in de provincie Reggio nell'Emilia in Italië. In deze pedagogiek ligt de nadruk op wat kinderen kunnen en niet op wat kinderen niet kunnen. De Reggio Emilia benadering is geen onderwijsmethode maar een filosofische benadering van het kind tot zeven jaar.
Na de Tweede Wereldoorlog waren bewoners van het stadje niet blij met de pedagogische tradities die op hun kinderen werden toegepast. Onder leiding van pedagoog en filosoof Loris Malaguzzi begonnen de bewoners de pedagogische- en onderwijskundige tradities te doorbreken. In 1945 was Malaguzzi als leerkracht betrokken bij de bouw van een nieuw kindercentrum in Italië. Hij verdiepte zich in het onderwijs dat geboden werd aan jonge kinderen. Hij combineerde vervolgens zijn eigen ideeën en ervaringen samen met de bestaande pedagogische tradities, hieruit vloeide een nieuwe pedagogiek, de opvoedingsfilosofie Reggio Emilia.

De visie

Het basis idee van deze pedagogische stroming is dat elk kind vanaf de geboorte eigen talenten en eigen interesses heeft, dat kinderen nieuwsgierig en creatief zijn en gestimuleerd moeten worden. Bij de Reggio Emilia benadering draait het om luisteren in plaats van vertellen. Je bestudeert het kind (luistert) en adapteert je programma aan zijn vraag. Het is een pedagogische filosofie die gezamenlijk wordt ontwikkeld door de mensen die deel uit maken van de praktijk: kinderen, groepsleiding, pedagogen, kunstenaars.
Men gaat uit van een uniek, leergierig en creatief kind dat graag wilt communiceren. Zowel met andere kinderen als met de groepsleiding. Communiceren is natuurlijk ook niet alleen een kwestie van woorden, je communiceert ook via klanken, beweging, kleuren, schilderen, etc... Dit wordt "de honderd talen" genoemd in de Reggio Emilia visie.
Ook al heeft de Reggio Emilia visie raakvlakken met onderwijsvormen zoals de Waldorf en het Montessori systeem, is het op één punt wel degelijk erg verschillend: het is namelijk een flexibele visie die aangepast kan worden. Omdat je uitgaat van het kind en je activiteiten aanpast aan het kind kan het in de praktijk op zeer verschillende manieren tot uitvoering komen. De Reggio Emilia benadering geeft een richting aan maar schrijft geen concepten voor. Hierdoor kan men de filosofie naar eigen omstandigheden vertalen en toepassen.
Ook wordt de nadruk gelegd op de gemeenschap en het 'samen doen', vandaar dat ouders en anderen in de omgeving van de kinderen en de school nadrukkelijk betrokken worden bij de activiteiten van de kinderen. De Reggio Emilia visie gaat namelijk uit van het idee dat opvoeding tot stand komt in wisselwerking met zowel de omgeving als de betrokken mensen. Er wordt dan gesproken van 'de drie pedagogen'. De eerste zou zijn: De andere kinderen. De tweede de volwassenen. De derde de ruimte en materialen die de kinderen tot hun beschikking hebben.

De praktijk

In de praktijk houdt het in dat de kinderen in de scholen die volgens deze benadering werken, veel ruimte krijgen om zelf te ontdekken en zelf keuzes te maken. Veel vrijheid dus! In plaats van de kinderen bezig te houden worden de kinderen gemotiveerd om zelf te ontdekken. De leid(st)ers hebben een observerende taak, ze kijken naar wat de kinderen bezighouden, houden daar notities van bij en geven ze de ruimte en materialen om te kunnen ontdekken en om creatief te kunnen zijn. Aan de hand van de notities die de leid(st)ers maken worden activiteiten ingepland. Als de kindjes bijvoorbeeld op een gegeven moment heel veel met speelgoedtreintjes spelen in de groep, dan kan er een uitstapje naar het treinstation ingelast worden. Of de kinderen zijn bezig met muziek, dan worden er instrumenten tevoorschijn gehaald en kunnen de kinderen naar hartelust deze ontdekken.
Creatieve activiteiten nemen zoals gezegd een belangrijke plaats in in de Reggio Emilia pedagogie. Zo is er op een Reggio kindercentrum altijd een atelier aanwezig waar de verschillende creatieve activiteiten ondernomen kunnen worden zoals o.a toneel, dans en verven. De kinderen worden tijdens deze activiteiten geheel volgens de filosofie vrij gelaten. De rol van volwassenen is dus het begeleiden van de kinderen in hun groei en het zorgen voor de meest gunstige condities daarvoor.
Ook is er op een Reggio Emilia kindercentrum altijd een keuken aanwezig. Er wordt elke dag warm gekookt voor de kinderen van het kinderdagverblijf, de kinderen helpen soms zelf ook mee in de keuken. Zo krijgen ze elke dag gezonde en soms een beetje exotische maaltijden. Het idee achter de warme maaltijd is dat het vaak voorkomt dat kleinere kinderen 's-avonds na een lange dag niet meer de energie hebben om te wachten op de warme maaltijd thuis. De maaltijden zijn vers bereid en dusdanig van samenstelling dat het geen enkel kwaad kan als er thuis ook nog een warme maaltijd op tafel komt. De kinderen die onze buitenschoolse opvang bezoeken eten tussen de middag brood.

De begeleiding

Van de leid(st)ers wordt zoals gezegd verwacht dat ze de creativiteit van het kind stimuleren. Het houdt niet in dat de leid(st)ers de kinderen de hele tijd laten tekenen of schilderen. Juist door de vrijheid en het feit dat de kinderen zelf kunnen aangeven wat ze bezig houdt wordt de creativiteit bevorderd. Wat belangrijk is, is dat het aanbod aan materialen divers is en dat de leid(st)ers geen vaste opdracht erbij geven "Kom, we gaan een tunnel maken met deze buizen" maar dat de verbeelding van de kinderen de vrijheid krijgt.
In de Reggio Emilia aanpak worden veel gebeurtenissen en activiteiten van de kinderen gedocumenteerd. Dit wordt gedaan via eerder genoemde notities door de begeleiders maar ook door middel van foto's. Recente foto's krijgen een zichtbare plek in de groepsruimten en op het besloten gedeelte van de website. Op deze manier kunnen kinderen (en natuurlijk ook de ouders) terugkijken op wat ze meegemaakt hebben. Voor de leid(st)ers is het hebben van dit concreet beeldmateriaal handig om achteraf te kunnen terugblikken en analyseren. Het idee achter het analyseren en documenteren is dat de leid(st)ers de kinderen moeten leren kennen. Om te ontdekken wat een kind of een groep kinderen beweegt en wat ze op dat moment interesseert, moet je het onderzoeken. Door de foto's (en soms video's), het werk van de kinderen, de notities (gesprekken, bepaalde gebeurtenissen) bij elkaar te leggen krijg je 'pedagogische documentatie'. Door deze documentatie goed te bestuderen en in goed overleg kunnen alle betrokkenen (kinderen, ouders, leid(st)ers) tot bruikbare informatie komen en hun werk reflecteren.

Werkt de benadering in de praktijk?

Italiaans onderzoek heeft uitgewezen dat wanneer de kinderen na 6 jaar Reggio Emilia naar de Italiaanse staatsschool gaan, zij dan opvallen door hun verbeeldingsvermogen en creativiteit. Ook is duidelijk geworden, volgens hetzelfde onderzoek, dat deze kinderen een sterk zelfgevoel hebben, goed kunnen samenwerken en openstaan voor ideeën van anderen.
Een goede basis lijkt ons!

 

De Honderd Talen van Kinderen

Het kind bestaat uit honderd Het kind heeft honderd talen

 Honderd handen Honderd gedachten

 Honderd manieren van denken, van spelen, van spreken Honderd, altijd weer honderd

 Honderd manieren van luisteren, van verwonderen en liefhebben

 Honderd vreugden om te zingen en te begrijpen Honderd werelden om te ontdekken

 Honderd werelden om te verzinnen Honderd werelden om te dromen

 Het kind heeft honderd talen

(en nog honderd en honderd en honderd meer)

 Loris Malaguzzi

Adres: Langetaam 15a, 3155 TE Maasland, Postbus 31, 3155 ZG Maasland Telefoon: 010-592 22 23 Email: info@bso-djoy.nl
Internet: www.bso-djoy.nl Kamer van Koophandel: 52297772 BTW-nummer: NL.8503.82.853.B01 LRK: 211443700